Dobór topnika

Większość metali i stopów reaguje z gazową atmosferą, która je otacza. Na ich powierzchni tworzy się wtedy warstewka trudno topliwych niemetalicznych związków szczególnie tlenków. Proces ten jest tym intensywniejszy im wyższą mamy temperaturę. Warstewka ta, istniejąca zarówno na powierzchni łączonych części jak i stopionego lutu, utrudnia w znacznym stopniu rozpływanie lutu, co z kolei uniemożliwia wytworzenie trwałego połączenia miedzy lutowanymi częściami. Aby zapewnić wymaganą czystość łączonych powierzchni i lutu należy stosować topniki.

Do podstawowych wymagań, których spełnienie zapewni dobre działanie topników należą:

• topnik nie powinien wchodzić w reakcje chemiczne z lutem (prócz przypadku lutowania reakcyjnego),
• topnik powinien należycie oczyścić powierzchnie lutowanego przedmiotu i lutu z tlenków i chronić je przed dostępem atmosfery w czasie lutowania,
• temperatura topnienia topnika powinna być niższa od temperatury topnienia lutu, a jego temperatura parowania – wyższa od niej,
• topniki w stanie cieczy i w stanie gazowym powinny poprawiać zwilżalność powierzchni przedmiotu przez lut, czyli poprawiać rozpływność lutu,
• topniki powinny zachowywać swe własności i swój skład chemiczny w czasie wzrostu jego temperatury przy lutowaniu,
• topnik nie może wywoływać silnej korozji i nie powinien wydzielać toksycznych gazów przy lutowaniu,
• topnik powinien łatwo wypływać na powierzchnię ciekłego lutu i umożliwiać formowanie regularnego i gładkiego lica lutowiny podczas krzepnięcia lutu,
• po lutowaniu żużel topnikowy okrywający złącze lutowane powinien być możliwie łatwo usuwalny [2],
• wzajemne przyciąganie między ciekłym topnikiem a lutowanym metalem powinno być mniejsze niż przyciąganie miedzy lutowanym metalem a ciekłym lutem, co warunkuje łatwe wypieranie topnika z powierzchni metalu przez lut.

Ze względu na przeznaczenie topniki lutownicze dzielą się na dwie podstawowe grupy:

• Topniki do lutowania miękkiego
• Topniki do lutowania twardego

Topniki do lutowania miękkiego

Klasyfikacja topników do lutowania miękkiego według ich głównych składników wg PN-EN 29454-1:2000

Topniki do lutowania twardego

Klasyfikacja topników do lutowania twardego według PN-EN 1045:2001